Veerkracht wordt vaak opgevat als het vermogen om door te gaan. Om na tegenslag weer op te staan, je schouders eronder te zetten en verder te kunnen. In die benadering ligt de nadruk op persoonlijke kracht: je moet sterker worden, weerbaarder, flexibeler.
Vanuit een systemisch perspectief klopt dat beeld maar ten dele. Veerkracht ontstaat namelijk niet doordat iemand steeds méér aankan, maar doordat hij of zij niet langer draagt wat niet van hem is.
Wat veerkracht werkelijk vraagt: herstel
Veerkracht betekent in essentie: het vermogen om te herstellen na verstoring. Dat herstel vraagt iets heel concreets: beschikbare energie. Zonder energie kan een menselijk systeem niet herstellen. En zonder herstel is veerkracht onmogelijk.
Wanneer iemand wordt geconfronteerd met tegenslag (ziekte, verlies, stress of verandering) doet het systeem een beroep op die herstelcapaciteit. Als die er niet is, volgt geen veerkracht maar uitval.
Wat ‘dragen’ systemisch gezien betekent
In systemisch werk betekent ‘dragen’ niet alleen iets zwaars meemaken. Het gaat om structurele overbelasting die vaak onbewust ontstaat, bijvoorbeeld door:
- verantwoordelijkheid nemen die eigenlijk niet van jou is
- emoties van anderen reguleren
- voortdurend alert zijn op de sfeer of verwachtingen
- jezelf aanpassen om spanning te voorkomen
Dit zijn geen incidenten, maar langdurige patronen. Ze vragen voortdurende mentale en lichamelijke paraatheid. En dat kost energie, dag in, dag uit. Energie die nodig is om te dragen, is niet beschikbaar voor herstel.
De ontbrekende link: overbelasting en veerkracht
Wanneer iemand structureel meer draagt dan bij zijn plek hoort:
- gaat energie naar het in stand houden van het systeem
- blijft het lichaam in een staat van waakzaamheid
- komt het zenuwstelsel niet toe aan herstel
- verdwijnt de buffer die nodig is om tegenslag op te vangen
Op het moment dat er dan iets gebeurt, een crisis, ziekte of verandering, lijkt het alsof iemand “geen veerkracht” heeft. Systemisch gezien klopt dat niet. De veerkracht is al verbruikt.
Waarom ‘sterker worden’ het probleem vergroot
Veel interventies richten zich op het vergroten van draagkracht: beter omgaan met stress, grenzen leren stellen, weerbaarheid trainen. Dat kan helpend zijn, maar niet als iemand al structureel overbelast is.
In dat geval betekent “sterker worden” vaak nog iets meer dragen, nog iets langer volhouden, nog iets beter compenseren. Dat vergroot de overbelasting en verkleint juist de herstelcapaciteit.
Wat er gebeurt als iemand minder gaat dragen
Wanneer iemand stopt met dragen wat niet van hem is, gebeurt er iets fundamenteels:
- de voortdurende waakzaamheid neemt af
- energie komt vrij
- het zenuwstelsel kan schakelen naar herstel
- het lichaam krijgt ruimte om te reageren in plaats van in te storten
Dat is veerkracht. Niet als eigenschap, maar als gevolg van een juiste belasting.
Minder dragen is geen opgeven
Minder dragen wordt soms gezien als zwakte, egoïsme of afhaken. Systemisch gezien is het juist een herstelbeweging. Het vraagt het erkennen van wat er was, het loslaten van verantwoordelijkheden die niet passend zijn, en het terugleggen van lasten waar ze horen.
Wanneer iemand weer op zijn eigen plek staat, hoeft hij niet langer te compenseren. De energie die vrijkomt, maakt herstel mogelijk. En vanuit herstel kan veerkracht ontstaan.
De rol van opstellingen: lasten zichtbaar maken
In een (familie)opstelling wordt zichtbaar:
- welke lasten iemand draagt
- waar die lasten vandaan komen
- en wat er gebeurt als ze worden teruggegeven
Het teruggeven van lasten is geen symbolisch gebaar, maar een systemische herordening. Vaak ervaren mensen direct meer rust, ruimte en lichamelijke ontspanning. Dat is geen toeval, maar een logisch gevolg van verminderde overbelasting.
Uitnodiging: opstelling Lasten teruggeven
Op 20 maart 2026 begeleid ik in Schiedam een thema-opstelling met het thema Lasten teruggeven. Een moment om te onderzoeken:
- wat jij al lange tijd draagt
- wat je uit loyaliteit hebt vastgehouden
- en wat mogelijk niet van jou is
Laat het me weten als je interesse hebt! Stuur een berichtje naar Tessa via 06-43248043.
